Kutlu Asya

Kutlu Asya

ABBAS VESİM EFENDİ KİMDİR ?

Abbas Vesim Efendi (öl.1760)

Abbas Vesim b. Abdurrahman genellikle Kambur Vesim olarak
tanınmıştır. Bazen de Derviş Vesim olarak adlandırılmıştır.
Döneminin saygın hekimlerindendir. Meşhur Bursalı hekim Ali
Münşi onun öğrencilerindendir. Yanyalı Esat Efendi onun hocasıdır; ondan fizik öğrenmiştir. Ahmet Nasri’den astronomi öğrenmiştir. Bazı yabancı hekimlerden tıp öğrenmiştir; Latince, Fransızca,
Arapça, Farsça gibi dilleri bilmektedir. Fatih semtinde bir muayenehane açmış; ayrıca sarayda da hekim olarak görev yapmıştır.


Abbas Vesim Düsturü’l-Vesim fi Tıbb el-Cedid ve’l-Kadim adlı
bir kitap kaleme almıştır. O kitabının başında, Bursalı olduğunu,
Süleymaniye Medresesinde eğitim gördüğünü ve Yanyalı Esat
Efendi’den felsefe dersleri aldığını yazmaktadır. Mesnevi’yi, astronomiyi Şeyh Ahmet Mısri’den öğrenmiştir. Bu kitabını 1175-76
H. tarihinde tamamlamıştır. Eserde tek tek vücuttaki organ hastalıkları konusunda bilgi verilmektedir. Ayrıca benzer hayvan
hastalıklarıyla da karşılaştırma yapmaktadır. Burada mukayeseli
patolojinin güzel bir örneğini verdiği söylenebilir.
Abbas Vesim eserinde verdiği alıntılardan da anlaşılacağı
gibi, öncelikle baş hastalıklarını ele alır. Önce beyin ve daha
sonra, göz, kulak, burun ve boğaz hastalıkları konusunda bilgi
vermektedir. Burada verilen bilgi hıltlar teorisine dayalı olarak
açıklanmaktadır.
Burada baş hastalıkları arasında baş ağrıları, çeşitli felçler,
uykusuzluk ve çeşitli duyularla ilgili hastalıklar da ele alınıp anlatılmaktadır. Mide, karaciğer ve böbrek hastalıklarıyla ilgili bilgi
verilmektedir. Üriner sistem içinde ele alınan hastalıklar arasında böbrek, mesane ve üreter hastalıkları konusunda bilgi verilmektedir. Burada böbrek ve mesane taşları da ele alınıp anlatılmaktadır.
Abbas Vesim, kitabında daha sonra şişler, urlar vb. gibi daha
çok cerrahi müdahaleyi gerektiren şikayetleri ele almakta ve
onlara ne gibi bir müdahale yapılması gerektiğini anlatmıştır.
Burada dikkatimizi çeken konulardan biri de çocuk hastalıklarıyla ilgili olarak bilgi verilmesidir. Bu kısımda verilen bilgilerin
arasında çocukların nasıl beslendiği ve bu konuda neler yapılması gerektiği, tedavileri ile tedavide kullanılan ilaçları, onların doz
ve terkipleri konusunda bilgi verilmektedir.
Eserde ilaçlarla ilgili olarak verilen açıklamalar, Abbas
Vesim’in iatrokimya cereyanının etkisinde olduğunu göstermektedir. Onun önerdiği ilaçlar arasında madeni ilaçlar olup, zaman
zaman Paracelsus’un adından ve onun önerilerinden söz etmektedir. Nitekim, onun öğrencisi Bursalı Ali Münşi iatrokimya cereyanını desteklemek üzere Hadrian Mynsicht’ten ve bazı diğer
iatrokimyacılardan kısa çeviriler yapmıştır.
Abbas Vesim’in iatrokimya cereyanını destekler nitelikte
önerdiği ilaçlar arasında bazı alkol, alkoloidler ve metalik ilaçlar
bulunmaktadır. O, bu ilaçların terkip ve nasıl hazırlanacağı konusunda bilgi vermektedir.
Abbas Vesim tıbbın dışında matematik ve astronomi konularıyla da ilgilenmiştir. Onun Uluğ Bey’in Zic’ini çevirdiği bilinmektedir. Çevirisine Nehe Buluğ fi Şerh-i Zic-i Ulug Bey adını
vermiştir.
Abbas Vesim edebiyatla da ilgilenmiştir. Onun Divan adlı bir
şiir kitabı bulunmaktadır.
Prof. Dr. Esin Kahya (emeritus)
Ankara Üniversitesi, Dil Tarih ve Coğrafya
Fakültesi, Felsefe Bölümü, Ankara-Türkiye

Kaynak : http://dergipark.gov.tr/download/article-file/265907

https://www.journalagent.com/z4/download_fulltext.asp?pdir=anatoljcardiol&plng=tur&un=AJC-98582

Bir cevap yazın
*
*
*