Azerbaycan

MEHMET EMİN RESULZADE

MEHMET EMİN RESULZADE ; BİR KERE YÜKSELEN BAYRAK BİR DAHA İNMEZ !  

Mehmet Emin Resulzade

Mehmet Emin Resulzade 31 Ocak 1884’de Bakü Yakınlarında ki Novhanı  yakınlarında bir köyde doğmuştur. Babası büyük bir din âlimi olan Hacı Molla Ali Ekber Annesi Ziynet hanımefendidir. Küçük yaşlardan itibaren Babasının etkisi ile dini eğitimlerini almaya başlayan Resulzade belli ölçüde Farsça ve Arapça öğrenmeye devam etti. Eğitim hayatına Rus –Tatar Mektebinde başladı ve Bakü tektik okuluna devam ederek sürdürdü. Eğitim öğretim hayatını sürdürdüğü yıllarda Bükünün sosyal Siyasi hayatında  önemi büyük izleniler edindi ve Bükünün Ekonomik Sosyal ve Siyasi hayatında  Rusya ve Rusya Müslümanları içerisinde gittikçe yayılan Gaspıralı İsmail Bey’in önderliğinde ki usul-i cedid okulları ve akımından etkilenir ve Millî meselelerde “Milliyetçilik” akımının etkisinde kaldı .

Mehmet Emin Resulzade ve İsmail Gaspıralı

Resulzade  İsmail Gaspıralı beyin etkisi ile  1902’de “Müslüman Gençler Teşkilatı “ kurumunu kurmuştur. Kurmuş olduğu teşkilat zamanla Rus emperyalizmi karşısında güçlenerek yoluna devam ederken Müslüman Demokrat Müsavat teşkilatı ismini almıştır. Resulzade Bey’in ilk makalesi “Şarki Rusya” Gazetesinde yayınlamıştır ve daha sonra sırasıyla Hayat, İrşad, Terakki gazetelerinde özgür çağdaş Milliyetçi fikirlerini Basın yayın yolu ile halkı ile paylaşmıştır.

Kaspi Gazetesi

Mehmet Emin Resulzade Daha sonra gelişen siyasi konjöktör’ün etkisi ile kurmuş olduğu gizli cemiyeti  Rus işçi Partisinin Bakü komitesi içerisinde demokrat Himmet kısacası Himmet/ Hümmet  İsimli teşkilata dönüştürdü. Kendisi gibi inkılapçı – Milliyetçi Fikirlerin etkisinde kalan arkadaşları ile birlikte cemiyetinin gizli yayın organı Himmet gazetesini çıkarıp dağıtmaya başladılar. (1904-1905 6 sayı) Resulzade gazetecilik mesleğine Rusça Bakü’de yayınlanan “Kaspi” gazetesinde mürettiplik yaparak başlamıştır daha sonra asıl mesleği gazetecilik olmuştur.   

Mehmet Emin Resulzade daha sonraki yıllarda Tekâmül, iran-i nov , açık söz, odlu yurt ,Azeri Türk ve yeni Kafkasya gazetelerinde başarılı bir yayın hayatı sürdürmüştür. İran’da yaşadığı dönemde 1908- 1911 döneminde meydana gelen İran inkılapçılarının başlattığı isyan sonucu hürriyet ordusunun Tahran’a girmesi sonucunda orada çıkardığı Batılı tarzda ilk gazete olan iran_ı nev   müdürü ve başyazarı olmasına rağmen İran’ı terk edip Türkiye ‘ye geçmiştir. 

Mehmet Emin Resulzade’nin Yazdığı Makaleler

Mehmet Emin Resulzade gazetecilik mesleği dışında yazdığı kitapları da vardır bunlardan “Azerbaycan Cumhuriyeti “ ısimli kitabı Türkiye’de yayınlanmıştır . Resulzade ikinci makalesini Sark-i Rusya gazetesinde yayınlandı amcasının oğlu ile birlikte birçok kez çeşitli makaleler yazan Resulzade Kafkasya’da medrese eğitimi yapan bir medrese ve usul-ü cedid tarzında eğitim ve öğretim yapabilecek okulların açılmasını desteklemektedir.

Mehmet Emin Resulzade ve İttihat ve Terakki Cemiyeti

Resulzade Türk milletinin aydınlarının Milleti aydınlatması gereken birer öncü olduğunu düşünür ve uygulamaya geçirmeye çalışmıştır. Mehmet Emin Resulzade İstanbul’da  İttihat ve Terakki cemiyeti ile ilişkiler içinde olmuştur. Türkçülük akımının etkisinde kalarak Bakü’de Hüseyinzade Ali  Turan Beyin Füyuzat  dergisinde ve Ağaoğlu Ahmet Bey’in irşad ve Terakki gazetelerinde Milliyetçi hareketin fikir sistemini güçlendirmeye çalışmıştır . Kurduğu Teşkilatın gizlilik içerisinde yürüttüğü gizli yayın sona erince “Yoldaş “ ısimli gazeteden fikirlerini Halkına anlatmaya devam etmiştir. Resulzade gazetecilik mesleğine adım atar atmaz fikrini Milliyetçilik fikri ekseninde Rus sömürü düzenine karşı yürüttüğü İnkılapçı ve Hürriyetçi fikirlerin etkisinde sadece Kafkasya Müslümanlarının değil bütün Rus emperyalizmi tarafından Asimilasyona maruz Kalan müslüman ve Türk halkının özgürlüğünü arzu ettiğini görüyoruz.

Mehmet Emin Resulzade Türkiye’nin iç ve dış politikada etkin varlığı ve iç ve dış sorunları ile ilgilenmiştir. Resulzade Yönünü Daima Osmanlı Devletine  ve Türkiye cumhuriyetine çevirmiş İttihat ve Terakki cemiyeti ve Kuruluş savaşından etkilenmiştir. Resulzadenin  hayatını iki yönde incelemek gerekmektedir bir hayatının gazetecilik yönünü iki siyasi yönünü inceleyebiliriz. Makalemizin ilk bölümünde basın hattını ele alıp inceledik şimdi makalemizin ikinci bölümünde Resulzade ‘nin fikri hayatı ve Siyasi faaliyetlerine yer vererek demokratik Azerbaycan Cumhuriyetine giden yolu ele alacağız  

MEHMET EMİN RESULZADE’NİN SİYASİ FAALİYETLERİ .

Resulzade 1911-1913 yılları arasında Türk ocağında faaliyetlerine başlamış İttahat ve Terakki Gaspıralı İsmail ve Hürriyetperver İnkılapçı Fikirlerin etkisinde faaliyetlerini sürdürmektedir. 1913 yılında Bakü’ye geri dönmüş gazetecilik mesleğine adımlar atmış bunun yanı sıra Müsavat partisi ile siyasi faaliyetlerine hız vermiştir. 1911’den önceki dönemde Rus -Japon savaşında Rusların yenilmesi sonucunda Rusya içinde gelişen özgürlük hareketlerine katılmış Rusya Devleti tarafından sürekli takip edilen isimlerden birisi olmuştur. 1918 Ekim Devrimi sonrasında meydana gelen otorite boşluğunu çok iyi değerlendirmiştir ve 28 Mayıs 1918’de

DEMOKRATİK AZERBAYCAN CUMHURİYETİ DEVLETİNİ İLAN ETMİŞTİR .

Sonrasında Azerbaycan Cumhuriyeti’nin ilk Cumhurbaşkanı olarak görevine başlamıştır. Türkiye Cumhuriyeti devletinin kurucusu Mustafa Kemal Atatürk Resulzade Bey’in kurduğu Devleti ilk tanıyan devlet adamı olurken Türkiye cumhuriyeti de Demokratik Azerbaycan Cumhuriyeti’ni ilk tanıyan devlet olmuştur. Mustafa Kemal Atatürk kendi el yazısı ile Mehmet Emin Resulzade beye şu notu göndermiştir Mehmet Ali Bey sen benden üç sene önce dünyaya gelmişsin fakat bütün Türk âleminde Türk’ün istiklâl bayrağını sen kaldırmışsın ve bayrak inmesin diye ben senin elinden alıp Türkiye Cumhuriyeti’nin üzerinde dalgalandırdım. İnmez dediğin Türk bayrağı inmeyecektir demiştir.

Bir Kere Yükselen Bayrak Bir Daha İnmez

Mehmet Emin Resulzade özgürlüğüne aşık bir liderdir Bir kere yükselen bayrak asla inmez, insanlara hürriyet Milletlere İstiklal sözleri özgürlüğüne aşık olan bir liderin kurabileceği sözlerdir. Türk’üm bu açıdan kendimi mutlu hissediyorum sözü ise milletseverliğini ispat ederken  sen bizimsin, bizim durdukça vücutta can ; yaşa yaşa çok yaşa şanlı AZERBAYCAN sözü ise yurt sevgisinin ifadesidir.

1920’de topraklan SSCB ordusunun Azerbaycan Cumhuriyeti’ni işgalinin önüne geçemeyen Resulzade tutuklanarak Azerbaycan’da 1991’e kadar sürecek işgalin ortasında idam cezasının sürgüne çevrilmesi ile birlikte Türkiye, Almanya ve Polonya’da sürgün cezasını çekerken Azerbaycan Cumhuriyeti’nin tekrar kurulması yolunda verdiği mücadeleye devam etmiştir.

Mehmet Emin Resulzade’nin Türkiye’de Siyasi Faaliyetleri

Mehmet Emin Resulzade 1947’de Türkiye’de Siyasi faaliyetlerine başlamıştır ve 1949’da Azerbaycan kültür derneğini kurmuştur. Kurmuş olduğu dernek 1952 Yılında ”Azerbaycan” isimli bir dergi de çıkarmış ve bu dergi hala aktif olarak çıkmaktadır. Azerbaycan Cumhuriyeti’nin kurucusu ulu Önder Mehmet Emin Resulzade 6 Mart 1955’de öz yurdunda Ebediyete yürümüştür. Ruhu şad Mekanı cennet olsun . 

MEHMET EMİN RESULZADE’NİN FİKİRLERİ VE ESERLERİ

  • Mehmet Emin Resulzade bey yalnızca Azerbaycan Cumhuriyeti’nin değil Türk dünyasının da önemli fikir ve dava adamlarından birsidir.  
  • Mehmet Emin Resulzade Milli kültürün esasına dayalı Türk milliyetçiliği fikrinin önde gelen temsilcilerinden birisi olmuştur. Daima Millî devlet ve özgürlük mücadelesi yürütmüş Laik çağdaş demokratik bir Azerbaycan hayal etmiştir. Resulzade Azerbaycan bayrağını şahsiyetinde birleştiren büyük bir önder olmuştur. Bilindiği üzere  Mavi Özgürlüğü Türklüğü yeşil renk İslamiyet’i kırmızı renk ise  uygarlığı medeniyeti simgelemektedir. Mehmet Emin Resulzade beyin Fikir hayatını bu üç kutlu renk sonsuza kadar payidar olacak Azerbaycan Cumhuriyeti’nin semalarında bütün heybetli ile temsil edecektir.  
  • Demokratik Azerbaycan Cumhuriyeti’nin mimarisi ve Türk dünyanın büyük aydını Resulzade her zaman Millî kimliğini ve manevi kuvvetini hissederek Bağımsızlık ve özgürlüğü şiar edinmiş bir devlet başkanı olmuştur. Temel eserlerinde gördüğümüz gibi Resulzade İnkılapçı yenilikçi özgürlük aşığı bağımsızlık düşkünü bir siyasetçidir. Milletinin özgürlüğü için çok bedel ödemiştir fakat asla Yükselttiği bayrağı hiç bir zaman indirmemiştir. Mehmet Emin Resulzade beyin ömrü Azerbaycan’ın istiklal mücadelesi ile geçmiştir. Ruhu şad olsun .
  • Mehmet Emin Resulzade beyin Rusya’da Siyasi vaziyet, İstiklal mefkûresi ve gençlik, çağdaş Azerbaycan Tarihî, Azerbaycan Kültür Gelenekleri, Siyasi ve ilmî makaleler ve panturanizm ve Kafkasya problemi ve Millî tesanüt isminde birçok eseri mevcuttur. Mehmet Emin Resulzade beyin Gerek gazetecilik gerekse ömrünü adadığı hürriyet mücadelesi Türk gençliği tarafından sonsuza kadar örnek alınması gereken bir özgürlük mücadelesi olmuştur . Demokratik Azerbaycan Cumhuriyeti’nin kurucusu ulu Önder Mehmet Emin Resulzade beyin fikirlerinin daima yaşatılması noktasında hepimize düşen görevi yerine getirebilmemiz dileğiyle NE MUTLU TÜRKÜM DİYENE ! 
Etiketler

İlgili Makaleler

Bir cevap yazın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir

Başa dön tuşu
Kapalı
Kapalı