Kutlu Asya

Kutlu Asya

YUĞ TÖRENİ ÜZERİNE İNCELEME

Spread the love

İçerik Şeması

Eski Türkler’in ve başta Orta Asya uluslarının yas tutma adetlerine dair Çin kaynaklarında bazı kayıtlar bulunmaktadır. Bu kayıtlara göre, yas tutanlar bağıra çağıra ağlarlar, yüzlerini parçalarlar, keserlerdi.

YUĞ TÖRENİ ÜZERİNE İSKİT VE YUNAN DİYALOĞU

10014662_412669125575406_1194578206484930253_n (1)

Göktürk Yazıtlarında Kül Tegin ve Bilge Kağan’a yapılan matem törenlerinin tasvirlerinden anlaşıldığına göre, Gök Türkler yas tutarken saçlarını, kulaklarını… keserler, feryat ederek ağlarlardı. Kül Tegin için yapılan yastan bahsederken Bilge Kağan şöyle diyor : ” Çok yaslandım. İki şad, küçük kardeşlerim, yeğenlerim, oğullarım, beylerim ve ulusumun gözleri, kaşları berbat olacak diye kaygılandım.” Bilge Kağan’ın oğlu babası için diktiği yazıtta şöyle diyor: ” … bunca kavim saçlarını ve kulaklarını biçtiler.”.

Eski Oğuzlar’ın yas adetlerini Dede Korkut hikayelerinde çok tafsilatlı tasvir edilmiştir. “Beyrek’in babası kaba sarığını kaldırıp yere vurdu.Çekti, yakasını yırttı. Oğul, oğul diyerek ağladı, inledi. Ak perçemli anası ağladı, gözünün yaşını döktü; acı tırnaklarıyla ak yüzünü parçaladı, al yanağını çekti , yırttı; simsiyah saçını yoldu. Kızı, gelini kas kas gülmez oldu. Kızıl kına ak ellerine yakmaz oldu….”

Yas alâmeti olarak saç kesme âdeti Sagay’larda tespit edilmiştir. Sagaylar defin törenini tamamlayıp ölenin evine döndükten sonra karısının saç örgüsünü yarısından keserler.

10525605_412669122242073_6728540631686185576_n

Manas destanında bir Hakan kadınlarını boşadıktan sonra saçlarını kestirerek dışarı atıyor, bu kadınlar muhafızlar tarafından yağma ediliyorlar. Heralde “saç kesme” dul olma alâmeti sayılmış olsa gerektir.

XIV. yy. da bu âdetin Aydınoğullarında bulunduğunu Desturnâme-i Enverî’nin şu beyitlerinden, Umur Bey’in babasına yas tutarken saçını kestiğini öğreniyoruz :

“Hasta Muhammed beg ölür andan gider
Kesti paşa saçın anda ah eder”

Umur Bey, Saruhanoğlu Süleyman Bey’in yas töreninde de saçını kesmiştir :

“Açdı baş saç kesdi paşa ağlıyu
Firkat odiyle yüreğin dağlıyu”

Kaynak;

https://www.facebook.com/turk.inanc.sistemi

Selim Demirtürk


Spread the love
Bir cevap yazın
*
*
*